...
HomePosts Tagged "purushartha"

purushartha Tag

ಅಭಿನವಗುಪ್ತನು ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಯೂ (ಸಂ.೧, ಪು.೨೮೦) ರಸ ಮತ್ತು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಪ್ರಕಾರ ರತಿಭಾವದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಶೃಂಗಾರರಸವು ಕಾಮವೆಂಬ ಪುರುಷಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿ. ಅಂತೆಯೇ ಕ್ರೋಧಭಾವದಿಂದ ಹೊಮ್ಮುವ ರೌದ್ರರಸವು ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿ. ಇದೇ ರೀತಿ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಉತ್ಸಾಹಮೂಲದ ವೀರರಸವು ಸಂವಾದಿ. ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಂತೂ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹೊಮ್ಮುವ ನಿರ್ವೇದವೆಂಬ ಭಾವಮೂಲವಾದ ಶಾಂತರಸವೇ ಸಂವಾದಿ. “ದಶರೂಪಕಾಧ್ಯಾಯ”ದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಕಡೆ ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪುರುಷಾರ್ಥಪಾರಮ್ಯವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತ ವಿವಿಧರಸಗಳಿಗೆ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳು ಹೇಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತವೆಂಬುದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Read More

ರಸಪಾರಮ್ಯ ರಸವನ್ನು ಕುರಿತು ಅಭಿನವಗುಪ್ತನ ಒಳನೋಟಗಳು ಅಪಾರ, ಅಮೋಘ. ಈ ಬಗೆಗೆ ಸುವಿಪುಲವಾದ ಚರ್ಚೆ-ಸಂಶೋಧನೆಗಳೂ ಕಳೆದ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಸಾಗಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನಾವಿಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಸ್ತರವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ರಸದ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಅದೆಷ್ಟೆಲ್ಲ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನವಗುಪ್ತನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದಾನೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಮನಗಾಣದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಲೇಖನವೇ ಅಪ್ರಸ್ತುತವಾದೀತೆಂಬ ಅಂಜಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ “ರಸಾಧ್ಯಾಯ”ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅಭಿನವಭಾರತಿಯ ಆದ್ಯಂತ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ರಸಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಅಭಿನವಗುಪ್ತನು ಸಾರುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ನಾಟ್ಯೋತ್ಪತ್ತಿ, ತಾಂಡವಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಆಂಗಿಕಪರಿಷ್ಕಾರ, ಪೂರ್ವರಂಗವಿಧಾನ,

Read More

तिर्यग्जन्तुभिः सह मानवः कतिपयांशेषु साम्यमावहति। आहार-निद्रा-भय-मैथुनानीत्येतानि सर्वजन्तुसाधारणानि; यानि मूलभूतचोदनानीति कथ्यन्ते। प्रथमं तावदेतेषां स्वरूपं परिशीलयामः। आहार-मैथुनयोः प्राप्तिर्भयनिवृत्तिश्च विनापवादमन्याश्रिते। आहारो नामास्मद्भिन्नः पदार्थविशेषः। तदवलम्बनेन हि बुभुक्षातृप्तिः। एवञ्च नैकेषु सन्दर्भेषु बुभुक्षापूरणाय पाचकाः पाकसाधनसामग्र्यश्च खल्वनिवार्याः। तस्मादाहारोऽयमन्याश्रितः। मैथुनमप्यन्यावलम्बीति तच्छब्दार्थ एव बोधयति। मिथो भावस्तु मैथुनमिति विवरणात्। सफलं समृद्धञ्च मैथुनं मिथुनाश्रितम्। एकाकिना नालमत्र सर्वथा। अपरमथ विवेचयामस्तावन्मूलभूतचोदनं भयाख्यम्। भयकारणं परायत्तमित्यत्र

Read More

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಟವೆಂಬುದನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೇ ಮೀಸಲಾಗಿಸುವುದುಂಟು. ದೊಡ್ಡವರು ಆಟವಾಡಬಾರದೆಂದೇನೂ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ದೊಡ್ಡವರ “ಆಟ”ಗಳೂ ಬಲುಬಗೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆಂಬುದು ಬೇರೆಯ ಮಾತು! ಸದ್ಯಕ್ಕದು ಇಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಸ್ತುತ, ಅಸ್ತುತವೂ ಹೌದು. ಏನೇ ಆಗಲಿ, “ಬಾಲಸ್ತಾವತ್ ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತಃ” ಎಂದು ಚರ್ಪಟಪಂಜರಿಕಾಸ್ತೋತ್ರವು ಹೇಳುವಂತೆ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಬಗೆಬಗೆಯ ಖೇಲನವಿನೋದಗಳಿಂದಲೇ ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದು ಸಹಜ, ಯುಕ್ತ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ರೀಡಾಕೌಶಲವನ್ನೂ ಕೇಳೀಸಮಯವನ್ನೂ (Sports Conventions) ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಟವೆಲ್ಲ ಜಾನಪದಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯಾಂಗವೆಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಇದು ಗ್ರಾಮಜೀವನದ ಉತ್ಪನ್ನವೆಂದೂ ಭಾವಿಸುವರು. ಆದರೆ

Read More

As noted earlier, Kālidāsa has been the greatest yet most graceful exponent of Indian values. He has upheld the highest values of our tradition at the individual, societal and universal levels. He advocates an austere but aggressive pursuit of prosperity. Likewise, he advocates a moral but intense pursuit of desires.

Read More

In its original and purest form, Hinduism is a sanatana dharma, loosely translated as ‘eternal truth’ or ‘timeless religion’ or ‘eternal way of life’ or ‘timeless ethic.’ It is drawn from nature and thus unrestricted by space-time constraints. However, in the several applications of sanatana dharma, we adopt specific spatiotemporal

Read More

As we have seen so far, Sri Vidyaranya’s contributions towards nation building, politics, jurisprudence, agriculture and commerce were in no small measure. However, what people remember to this day are his monumental and lasting contributions in the cultural arena. [contextly_sidebar id="f6qwHvk4rxhIjrpGrFiC8FvZnoA4saeT"] Sri Vidyaranya realized that a country, in spite of being economically

Read More