...
HomePosts Tagged "purana"

purana Tag

Half of the extant Mahābhārata is dedicated to dharma and ethics. In the other half, the main story and the upākhyānas are present. Even if we consider the latter alone, without doubt, it qualifies for a matchless poem. “कृतं मयेदं भगवन् काव्यं परमपूजितम्” (I have composed a sublime poem, O

Read More

The epics and mythology of a culture deeply influence art and literature. This is pronounced in the case of India, as our heritage still has the unbroken, living tradition of the sublime epics and their fascinating stories. For close to three millennia, our culture has drawn inspiring themes from these

Read More

I ಮಹಾಕವಿ ಕಾಳಿದಾಸನ ಮಹಾಕೃತಿ ಕುಮಾರಸಂಭವವನ್ನು ಕುರಿತು ಜಗತ್ತಿನ ಅನೇಕಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಗ್ರಂಥಗಳೂ ಲೇಖನಗಳೂ ಬಂದಿವೆ. ಆಂಶಿಕವಾಗಿ, ಸಮಗ್ರವಾಗಿ, ಗದ್ಯ-ಪದ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನೂರಾರು ಅನುವಾದಗಳೂ ಸಾವಿರಾರು ಅನುಕರಣಗಳೂ ಇದಕ್ಕುಂಟು. ಹೀಗೆ ಬೃಹತ್ತಾದ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಲ್ಲಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯವಿರುವ ಕುಮಾರಸಂಭವವನ್ನು ಕುರಿತು ಹೊಸತೆನ್ನುವುದನ್ನು ಹೇಳಬಯಸುವವರಿಗೆ ಎಂಟೆದೆ ಬೇಕು. ಆದರೆ ಇಂಥ ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಪುನರುಕ್ತಿಪ್ರಾಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುವ ಬರೆಹವೂ ಮೂಲಾಶ್ರಯದ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಕಾರಣ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಾದರೂ ಸ್ವಾರಸ್ಯವನ್ನು ತಳೆಯದಿರಲಾರದೆಂಬ ನಚ್ಚಿನಿಂದ ಈ ಲಘುಲೇಖನವನ್ನು ಮೊದಲಿಡುವುದಾಗಿದೆ. ಕುಮಾರಸಂಭವಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಕಥಾವಿಸ್ತರವನ್ನು ಹೀಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು: ದಕ್ಷಾಧ್ವರದಲ್ಲಿ ದಗ್ಧಳಾದ

Read More

VI वयमिदानीं संक्षिप्तेनापि रूपेण साम्प्रतिकसंस्कृतकवीनां पुरस्स्थितान् प्रतिकूलांशान् विलोकयामः। एते तु काव्यनिर्माणकोणेन काव्यप्रचुरणकोणेन  च द्विधा भवन्ति। काव्यप्रचुरणस्यांशस्तु मुख्यतया व्यवहारजगत्सम्बन्धी लाभ-नष्टैकदृशा बर्बरार्थव्यवस्थामेवानुधावति। पुस्तकप्रकाशनोद्यमः परमार्थतो नान्यैरुद्यमैः प्रायेण भिद्यते। किन्तु शिक्षाऽशिक्षानिरपेक्षं लोकसामान्यसकलास्यप्रचुराणां भाषाणां रुचिल-सरल-सुलभसाहित्यप्रकाशने यावत्सौकर्यं न तावत्संस्कृतवाचः काव्यानां प्रकाशन इति मन्दोऽपि वेत्ति। अतो ह्यत्र नायमंशः प्रपञ्च्यते। अन्यच्च विषयेऽस्मिन् जनोऽयमपि नूनमनभिज्ञ एव। केवलमिदमेकमत्र वक्तुमलं यदन्तर्जालमाध्यमेन संप्रति

Read More

IV इदानीं पाण्डित्यपारम्यमात्रमेदुरं दर्शनध्वनिदूरं प्रदर्शनपर्याप्तवाच्यवैदुष्यं विद्वत्काव्यविषये किञ्चिदालोचयामः। तदिदं बहुधा श्रद्धाजडं, रूपगर्वितं, यातयामञ्च कविकर्म परिणामात् प्रयत्नं, प्रतिभानात् पाण्डित्यं, परिपाकात् प्रावीण्यञ्च बहुमन्यमानानां दुर्विलसितमेव समजनि। अनेनैव हेतुना हि युगेऽस्मिन् कल्पनावतां कवीनां स्थाने वैदुष्यदुर्विदग्धानां प्रत्यादेश आसीत्। [contextly_sidebar id="gitNMfbHZ2QNMTaRUVhC1ibNRkzznNpN"] ऋतु-रुचीनां, नद-नदीनां, गिरि-दरीणां, मृग-पक्षिणां, वन-जनानां, ज्योतिषां च निसर्गसौन्दर्यवर्णनावसरे निर्विशङ्कं विशृङ्खलञ्च कविसमयमात्रबुद्धिः प्रावर्धत। पदार्थज्ञानापेक्षया शब्दार्थज्ञानमेव मानयाञ्चक्रे। भावार्थं बौद्धार्थाय विचिक्रिये। चित्तवृत्तिव्यावर्णनस्थाने

Read More

यदृच्छास्वच्छविस्तीर्णामविच्छिन्नरसावहाम्।  अगाधापारपारम्यां श्रये संस्कृतवाहिनीम्॥ I तदिदं मुदावहं यदाधुनिकसंस्कृतसाहित्यवरिवस्याविवेचनात्मकमत्र सत्रं प्रकल्पितम्। दिनद्वयात्मकेऽस्मिन् सारस्वतसवने समर्पितानि स्वरसानि बोधप्रदानि च नैकानि प्रस्तावनहवींषि, येन बुभुत्सवो व्युत्पिपत्सवश्च विद्वद्रसिकवैतानवह्नयः समाराधितास्स्युः। अन्यच्च प्रश्नोत्तरपुरोडाशानां संवादसोमाहुतीनां परिवादपशूनां च विनियोगेन सारस्वतसप्ततन्तुरयं सर्वथा सम्पन्न इति मन्ये। प्रायेण सत्रेऽस्मिन् साम्प्रतिकसंस्कृतसाहितीशारदायाः करकल्पितवल्लक्या नैके नन्वेकान्तमनोहरा वैचारिकरागा निपुणं निष्पादितास्स्युः। अतो हि न मे जागर्ति कश्चिदपि नवाभिरामसमालोचनमूर्च्छनाप्रस्तुतिभ्रमः। तस्मादेव किञ्चिदिव संस्कृतसाहित्यपरम्परापरिशीलनपुरस्सरं प्रस्तूयते

Read More