...
HomePosts Tagged "kavya"

kavya Tag

The fifteenth Sarga begins with a description of the rainy season – कटु भेकगणेन चुक्रुशे कलकेकामुखरेषु केकिषु | कवयः कवयन्तु तावता कविपाशः किमुपैति मूकताम् || Even as peacocks cooed sweetly, frogs continued to croak. Do poetasters remain silent just because great poets are busy composing poetry? (15.14) The sixteenth Sarga has a short description

Read More

The subsequent sarga contains descriptions of a counsel between Taṭātakā, Malayadhvaja’s daughter and her minister, Sumati, followed by a description of the evening – यः किलानुशरदं विजयार्थी पार्थिवं त्वरयसे गमनाय | स प्रवर्तयसि मां न कथं त्वं बालिकेयमिति किं विशयानः || ‘You would, in every autumn, encourage the king, my father, to

Read More

Nīlakaṇṭhadīkṣita’s Time, Place and Family Background In its literary history that spans several millennia, Sanskrit has been enriched by the works of innumerable authors. It would not be a great loss to the reader if he or she happened to miss reading some of them. But then, there are others whom

Read More

अत्तुमम्ब तव पाकमद्भुतं वाञ्छितं स्म करपञ्चकं मम । अश्म-केश-तृणशोधनाय य- त्ताडनार्थमुदरास्ययोरपि ॥ Dvyaṅguḻi Śrīnivāsacārya was a Sanskrit scholar who lived in the province of Mysore in the early decades of the 20th century. He was known for his strange mannerisms. He had lost all the fingers on his hands except two and had earned

Read More

संस्कृते विद्यमानानि विविधानि शास्त्राणि सन्ति नैकानि शास्त्राण्यैहिकान्यामुष्मिकानि संस्कृते विद्यमानानि। एतेषां सर्वेषां परामर्शनं नाम बहुसमयग्रसिष्ण्विति मत्वा केवलं शृङ्गग्राहिकया भङ्ग्या कतिपयविद्यानामेव परिमितविधौ विवेचनं शक्यम्। एतेषु भाषा-व्याकरणयोः प्रायः पूर्वमेव किञ्चिदिव परामृष्टमिति मुख्यतयावशिष्टानि प्रस्तुतकालेऽपि यथावत्प्रयोजकानि कतिचिद्विलोकयामः। अत्रेदमवधेयं  यद्भारतस्य जगद्योगदानविवेचनासरे धर्म-ब्रह्म-रस इति त्रितयस्य महदस्ति प्राशस्त्यम् । तत्त्वत्रयस्यास्य स्थूलसंवादं तु पाश्चात्यलोकस्य शिव-सत्य-सुन्दर-मौल्यत्रये (Good, Truth and Beauty) द्रष्टुं शक्यम्।

Read More

"भारतस्य प्रतिष्ठे द्वे संस्कृतं संस्कृतिस्तथा" "संस्कृतं नाम दैवी वागन्वाख्याता महर्षिभिः" शास्त्र-काव्यप्रतिभाविलासानां व्यक्तीकरणाय परमं माध्यमं संस्कृतम् यद्यपि भगवता पाणिनिना भाषेत्येव व्यवहृता तथापि तस्यैव महर्षेः प्रभावात् संस्कृतमिति भूत्वा राजलोह (Royal Metal) इति गीयमानस्य सुवर्णस्य नित्यकान्तिलकायमिव स्वीयं नित्यनिर्विकारशरीरं प्राप्य परिपूर्णतायाः पर्यायवत्, निस्सन्दिग्धतायाः प्रतिरूपवत्, निरुपमानसाध्यतानां साकारवत् विजृम्भते। अतो हि केवलं संस्कृतभाषायां विद्यमानं ज्ञानराशिं विहाय तस्याः शब्दरूपाणां, वाग्रूढीनां

Read More

Dhvani, the power of suggestion, has been held as the most powerful poetic tool by Indian aestheticians. It is the chief instrument through which we achieve impersonality and experience rasa. Appayyadīkṣita, in his work Citramīmāṃsā, cites a single verse that exemplifies dhvani: स्थिताः क्षणं पक्ष्मसु ताडिताधराः पयोधरोत्सेधनिपातचूर्णिताः । वलीषु तस्याः स्खलिताः प्रपेदिरे

Read More